K A I R O E A
By
Studio ARCHE
K A I R O E A
By
Studio ARCHE
De Tifa ontstaat niet door inspanning alleen. Ze ontstaat door de juiste verhouding tussen spanning en rust, tussen doen en laten. Wanneer de maker dit evenwicht vindt, komt hij in de stroom van het ambacht — een toestand waarin lichaam, geest en materiaal één veld vormen.
Gereedschap
Uit beperking groeit vindingrijkheid: wat niet bestaat, wordt ingebeeld, het pad gebaand. Gereedschap ontstaat en transformeert de maker. Een intuïtieve weg waarin maker en instrument samen vorm krijgen.
Handwerk
Elke Tifa wordt volledig met de hand vervaardigd. Van het bewerken van het hout tot het looien en spannen van de huid, van het snijden tot het vlechten van het rotan: elk detail draagt de sporen van aandacht, tijd en vakmanschap.
Erfgoed
De hamer en de guts, doorgegeven uit handen van grootvader, dragen de sporen van tijd: kwaliteit dat zijn kracht niet verloor.
In elke kras en elke deuk ligt een verhaal besloten dat richting gaf – een uitnodiging om het ambacht tot leven te wekken.
Terug naar de oorsprong
Op de Molukken onderzoek ik de tifa in al haar lagen: geschiedenis, verhalen, rituelen en geluiden. Door zoveel mogelijk kennis van lokale makers te verbinden met mijn eigen praktijk ontstaat een dialoog tussen verleden en toekomst. Dit helpt om de Tifa op een dieper niveau te begrijpen, niet alleen als instrument, maar ook als symbool van identiteit, verbinding en gemeenschap.
Met steun van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie onderneem ik deze reis; een traject van onderzoek, vernieuwing en doorgeven.
Dit vertrouwen maakt het mogelijk om tijd, aandacht en vakmanschap te wijden aan het verdiepen van een eeuwenoud ambacht dat nog altijd in beweging is.
Voor mij betekende deze reis een terugkeer naar de bron van het ambacht, maar ook een confrontatie met zijn kwetsbaarheid. Het veldwerk maakte zichtbaar hoe kennisoverdracht afhankelijk is van nabijheid, vertrouwen en ritme, factoren die in de moderne tijd steeds moeilijker te behouden zijn. Juist daarom is het van belang om deze sporen vast te leggen: niet om ze te conserveren, maar om ze opnieuw in beweging te brengen.
Instrumentmaken
Gereedschap ontstaat en transformeert de maker. Instrumenten maken gaat voor mij verder dan het bouwen van Tifa’s: Ik maak instrumenten met instrumenten die ik maak. Elk mes, elke guts en elke mal is een uniek instrument dat traditie én vernieuwing mogelijk maakt. In die verborgen laag groeit het ambacht, zodat de Tifa blijft klinken in al haar kracht en schoonheid. Een intuïtieve weg waarin maker en instrument samen vormen.
Lagen van herinnering
In mijn schilderijen zoek ik dezelfde resonantie als in de Tifa: een ontmoeting van ritme, verhaal en symbool. Spiralen, vogels, golven, zon en maan keren terug als dragers van herinnering en verbinding. Zo worden de doeken meer dan beelden – ze zijn een visuele echo van klank en erfgoed.
Een naslagwerk voor de toekomst
Naast het vervaardigen van tifa’s en schilderijen maak ik een registratie van mijn werk. Een boek in de vorm van een codex: een weefsel van verhalen, rituelen en technieken waarin verleden, heden en toekomst elkaar raken. Het is meer dan een handleiding voor het maken van Tifa’s – het is een spiegel van erfgoed, filosofie en persoonlijke reis. Zo groeit het uit tot een naslagwerk én een stem die dit ambacht laat doorklinken in de toekomst.
Shortfilm
Dankzij steun van het Stimuleringsfonds maak ik een shortfilm over mijn vak: het ambacht van de Tifa. In beeld en geluid wordt zichtbaar hoe hout, huid en ritme samenkomen, verweven met verhalen, symboliek en mijn persoonlijke weg als maker. De film wordt een portret van erfgoed in beweging – een getuigenis om te bewaren én te delen met toekomstige generaties.
Portret stimuleringsfonds
In opdracht van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie maakten Jonathan Sikkema en Chris Goos een interview en portret van mijn werk. Dit portret was te zien tijdens de Dutch Design Week van 18 tot en met 26 oktober 2025 in het MU Hybrid Art House in Eindhoven.
Kotayaman Refwutu, oprichter van studio ARCHE, werkt op het snijvlak van ambacht en vormgeving, beeldende kunst, cultureel erfgoed, muziek en instrumentenbouw. Hij creëert tifa’s — traditionele membranofonen — waarin eeuwenoud Moluks vakmanschap, akoestiek, vormgeving en erfgoedbehoud samenkomen.
“Cultureel makerschap zie ik als een weg naar zelfherinnering. Via klank, beeld en ambacht laat ik voelen dat wie we zijn, vaak al in ons aanwezig is — een herinnering aan onze wortels en innerlijke rijkdom. Alles wat je nodig hebt om te creëren en te verbinden, zit al in je. Mijn tifa’s en kunstwerken zijn een uitnodiging daartoe: als stem van de gemeenschap en als drager van eeuwenoude verhalen voor toekomstige generaties. We hoeven het alleen te herkennen en tot leven te brengen.”
Credits
Camera, licht en interview: Jonathan Sipkema & Chris Goos
Tekst & publicatie: Iris Stam, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
Tentoonstelling: Dutch Design Week 2025, MU Hybrid Art House, Eindhoven
Website: http://talent.stimuleringsfonds.nl/kotayaman_refwutu
over K A I R O E A
Kotayaman Refwutu is maker van Tifa’s en schilder, geworteld in Moluks erfgoed en gedreven door de kracht van ambacht. In zijn werk komen hout, huid, rotan, verf en symboliek samen tot een taal van klank en beeld. Zijn werken zijn meer dan objecten: ze zijn een voortdurende zoektocht naar identiteit, verbinding en het levend houden van tradities voor toekomstige generaties.
De tifa klinkt pas als het wordt aangeslagen
Wil je meer weten over mijn werk, een samenwerking voorstellen of gewoon een gedachte delen?
Ik nodig je uit om contact op te nemen en verbinding te maken.